24 lut Jaki związek ma bandera statku z systemami zabezpieczenia społecznego? TERMINOLOGIA I FISZKI
Tłumacząc tekst o ubezpieczeniach społecznych marynarzy, trafiłam na Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Regulation (EC) No 883/2004 of the European Parliament and of the Council of 29 April 2004 on the coordination of social security systems) i oprócz tego, że potrzebowałam do tłumaczenia nazwy tego rozporządzenia i kilku cytatów, znalazłam też tam fajny odpowiednik poszukiwanej frazy: „osoba zatrudniona na pokładzie statku pod banderą Państwa Członkowskiego” – „person employed on board a vessel flying the flag of a Member State”. Tak mi się spodobało określenie „flying the flag of”, że postanowiłam się nim z Wami podzielić. A skoro już jesteśmy przy temacie tego rozporządzenia, to przygotowałam dla Was zestawienie ciekawej terminologii w nim występującej.
Zanim przejdziemy do terminologii bardziej prawniczej, zerknijcie na tę dotyczącą marynarzy:
| mariner | marynarz |
| vessel | statek |
| on board | na pokładzie |
| vessel flying the flag of X | statek pod banderą X |
| person employed on board a vessel flying the flag of a Member State | osoba zatrudniona na pokładzie statku pod banderą Państwa Członkowskiego |
| na morzu | at sea |
Rozporządzenie definuje „właściwą władzę” i „instytucję właściwą”, nawiązuje też często do „właściwego Państwa Członkowskiego”. Warto zapamiętać przymiotnik „competent” w tym kontekście:
| competent authority | właściwa władza |
| competent institution | instytucja właściwa |
| competent Member State | właściwe Państwo Członkowskie |
W kontekście prawniczym oprócz „właściwych władz” często pojawia się też „właściwy sąd”, który można przetłumaczyć „competent court”, a we frazie np. „sąd właściwy dla siedziby pozwanego” – „court competent for the registered office of the defendant” lub „court having jurisdiction over the registered office of the defendant”. Pamiętajcie jednak, że nie zawsze „właściwy” to „competent”. „Właściwy” w znaczeniu „odpowiedni / stosowny” to „appropriate / adequate / proper”. Nie zapominajmy też o „rynku właściwym” w kontekście prawa konkurencji, który to rynek po angielsku nazywa się „relevant market” oraz o klauzuli umownej „prawo właściwe”, której prawidłowymi odpowiednikami są „governing law” i „applicable law”.
Jako że omawiane Rozporządzenie dotyczy systemów zabezpieczenia społecznego, jest w nim często mowa o „świadczeniach”.
| cash benefits / benefits in cash | świadczenia pieniężne |
| benefits in kind | świadczenia rzeczowe |
| lump-sum benefits | świadczenia zryczałtowane |
| one-off payment | świadczenie wypłacone jednorazowo |
| sickness benefits | świadczenia z tytułu choroby |
| invalidity benefits | świadczenia z tytułu inwalidztwa |
| family benefits | świadczenia rodzinne |
| survivors benefits | renty rodzinne |
| maternity and equivalent paternity benefits | świadczenia z tytułu macierzyństwa i równoważne świadczenia dla ojca |
| unemployment benefits | zasiłki dla bezrobotnych / świadczenia dla bezrobotnych |
| benefits in respect of accidents at work and occupational diseases | świadczenia z tytułu wypadków przy pracy i choroby zawodowej |
| death grants | zasiłki na wypadek śmierci |
| pre-retirement benefits | świadczenia przedemerytalne |
| to provide benefits | udzielać świadczeń |
| award of benefits | przyznawanie świadczeń |
| calculation of benefits | wyliczanie świadczeń |
| overlapping of benefits | zbieg świadczeń |
| to retain entitlement to benefits | zachować prawo do świadczeń |
Cieszę się, że występują tu wyrażenia „in cash” oraz „in kind” na „pieniężny” i niepieniężny”, gdyż bardzo je lubię i zachęcam do ich stosowania. Zwróćcie uwagę na fakt, że są pisane bez myślników, gdyż występują z tyłu słowa „benefits”. Gdyby natomiast były z przodu jako przymiotnik, należałoby je napisać z myślnikami:
„In cash” i „in kind” to nie jedyne odpowiedniki „pieniężny” i „niepieniężny”:
Dodatkowo zapoznajcie się z innymi przydatnymi, moim zdaniem, określeniami z tego Rozporządzenia:
| activity as an employed person | praca najemna |
| activity as a self-employed person | działalność na własny rachunek |
| insured person | ubezpieczony |
| family member | członek rodziny |
| member of the household | członek gospodarstwa domowego |
| minor children | nieletnie dzieci |
| dependent children who have reached the age of majority | dzieci pozostające na utrzymaniu, które osiągnęły pełnoletniość |
| place of residence | miejsce zamieszkania |
| place of stay | miejsce pobytu |
| siedziba | registered office |
| place of business | miejsce wykonywania działalności |
| period of insurance | okres ubezpieczenia |
| contribution | składka |
| periods of contribution | okresy składkowe |
| period of employment | okres zatrudnienia |
| pension | emerytura lub renta |
| remunerative activities | dająca wynagrodzenie praca |
| to reach pension entitlement age | osiągnąć wiek emerytalny |
| voluntary insurance | ubezpieczenie dobrowolne |
| optional continued insurance | ubezpieczenie fakultatywne kontynuowane |
| compulsory insurance | ubezpieczenie obowiązkowe |
| join the insurance scheme | przystąpić do systemu ubezpieczeń |
| pension claimants | osoby ubiegające się o emeryturę lub rentę |
„Emerytura lub renta” jest tu zbiorczo nazwana „pension”. W tym kontekście to się sprawdza, ale – może Wam się przydać informacja – że, ja nie raz wcześniej w tłumaczeniach, kiedy miałam „emerytury lub renty” tłumaczyłam je „old-age pensions or other pensions”.
Zwróciłam też uwagę na fajny sposób wyrażenia po angielsku terminów „zakres podmiotowy” i „zakres przedmiotowy”. Dwa artykuły z omawianego Rozporządzenia mają po angielsku nazwy „Persons covered” (po polsku: „Zakres podmiotowy”) oraz „Matters covered ” (po polsku: „Zagadnienia objęte rozporządzeniem”, ale można wykorzystać to spokojnie na „Zakres przedmiotowy”).
A teraz czas, by upewnić się, że 50 wyrażeń z powyższych tabel zostanie Wam w głowach zamiast zniknąć w czeluściach internetu! Zachęcam do poćwiczenia ich wszystkich – do skutku – na poniższych fiszkach:
Dziękuję, że uczysz się Legal English ze mną!
Wszelkie prawa zastrzeżone. © Anna Młodawska 2014-2019. Wszystkie wpisy w dziale FREEBIES – BEZPŁATNE MATERIAŁY są przeznaczone wyłącznie do prywatnego użytku osób fizycznych. Zabrania się publikowania ich w jakiejkolwiek formie (w tym na innych stronach w Internecie) oraz wykorzystywania ich do jakichkolwiek celów komercyjnych, w tym do prowadzenia lekcji języka angielskiego.
